Sąd Najwyższy – nowa zasada prawna: „Skarga kasacyjna nie musi spełniać wymagań przewidzianych w art. 126 § 2 k.p.c. dla pierwszego pisma w sprawie.”.

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym dnia 14 maja 2025 r. w Warszawie rozpoznał następujące zagadnienie prawne: „Czy skarga kasacyjna powinna zawierać wszystkie elementy pierwszego pisma w sprawie (art. 126 § 2 w zw. z art. 398⁴ § 3 k.p.c.), w szczególności wskazanie adresów stron, czy wystarczające jest, gdy – oprócz wymagań właściwych dla skargi kasacyjnej – spełnia ona wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego (art. 126 § 1 w zw. z art. 398⁴ § 3 k.p.c.)?”.

Art. 126 § 2 k.p.c. stanowi, iż gdy pismo procesowe jest pierwszym pismem w sprawie, powinno ponadto zawierać oznaczenie przedmiotu sporu oraz:

1. oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy stron albo, w przypadku gdy strona jest przedsiębiorcą wpisanym do CEIDG – adres do doręczeń wpisany do CEIDG;

2. oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresy przedstawicieli ustawowych i pełnomocników stron;

3. numer PESEL lub numer NIP powoda będącego osobą fizyczną;

4. numer KRS, a w przypadku jego braku – numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP powoda niebędącego osobą fizyczną.

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w dniu 14 maja 2025 r. podjął Uchwałę (sygn. akt III CZP 39/23) o następującej treści: „Skarga kasacyjna nie musi spełniać wymagań przewidzianych w art. 126 § 2 k.p.c. dla pierwszego pisma w sprawie.”. Jednocześnie wskazanej Uchwale została nadana moc zasady prawnej.

Zdaniem SN wymagania formalne skargi kasacyjnej określa art. 398⁴ k.p.c., w szczególności § 3 tego przepisu, zgodnie z którym skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a w sprawach o prawa majątkowe powinna zawierać również oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia.

Stanowisko przyjęte przez Sąd Najwyższy w uchwale znajduje uzasadnienie również z punktu widzenia zasad formalizmu procesowego. Wymogi stawiane pierwszemu pismu procesowemu, określone w art. 126 § 2 k.p.c., pełnią konkretną funkcję – służą przede wszystkim jednoznacznej identyfikacji stron. Jednak na etapie postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym potrzeba taka już nie występuje, ponieważ identyfikacja stron została dokonana wcześniej – w toku postępowania przed sądem powszechnym. W rezultacie stosowanie tych wymogów formalnych wobec skargi kasacyjnej nie znajduje uzasadnienia aksjologicznego.

Skarga kasacyjna, zgodnie z art. 398⁵ § 1 k.p.c., jest składana do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie, i w oryginale trafia do akt sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem sądu drugiej instancji. W aktach tych znajdują się już dane i adresy stron, o których mowa w art. 126 § 2 k.p.c., ustalone na początkowym etapie postępowania – podczas sprawdzania ewentualnych braków formalnych pozwu lub wniosku. Z perspektywy ekonomiki procesowej i potrzeby usprawnienia pracy sądów, niecelowe jest wszczynanie odrębnego postępowania sanacyjnego tylko po to, by wymusić na stronie powielenie informacji już zawartych w aktach sprawy. Brak tych danych w samej skardze kasacyjnej nie stanowi bowiem przeszkody do nadania jej dalszego biegu.

Ponadto, do skargi kasacyjnej nie ma zastosowania art. 139¹ § 1 k.p.c. dot. doręczania pism procesowych przez komornika. Natomiast od 1 lipca 2023 r. art. 91 pkt 1 k.p.c. i art. 118 § 2 k.p.c. wskazują na przekształcenie podejścia normatywnego do postępowania kasacyjnego i postrzeganie go, jako przedłużenia postępowania toczącego się przed sądami powszechnymi, a nie jako odrębnego, całkowicie nowego etapu postępowania. W konsekwencji czego, została zniwelowana główna płaszczyzna, na której oparte było stanowisko przeciwstawne, że skarga kasacyjna powinna spełniać wszystkie wymogi pierwszego pisma w sprawie zgodnie z art. 126 § 2 k.p.c.