Sąd Najwyższy: „W stanie prawnym obowiązującym do 30 czerwca 2022 r. wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przerywał bieg przedawnienia roszczenia, chyba że z okoliczności dokonania tej czynności wynika, iż nie została przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.).”.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym dnia 15 maja 2025 r. w Warszawie rozpoznał następujące zagadnienie prawne: „Czy w sporze o roszczenie objęte zawezwaniem do próby ugodowej sąd każdorazowo obowiązany jest dokonać oceny materialnej tego zawezwania odnośnie [do] motywacji wierzyciela, to jest co do rzeczywistego istnienia celu, o którym mowa w art. 123 § 1 pkt 1 k.c.?”.
Art. 123 § 1 pkt 1) k.c. stanowi, iż bieg przedawnienia przerywa się: przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
Sąd Najwyższy starał się odpowiedzieć na pytanie czy przed zmianą Kodeksu cywilnego z dnia 2 grudnia 2021 r. sąd za każdym razem musiał oceniać przez pryzmat art. 123 § 1 pkt 1 k.c. czy skierowany wniosek o zawezwanie do próby ugodowej został wniesiony z zamiarem rzeczywistego dochodzenia roszczenia, a nie jedynie w celu sztucznego przedłużenia terminu jego dochodzenia, czy może wystarczy samo złożenie wniosku do stwierdzenia, że stanowi on czynność kwalifikującą się (zgodnie z treścią przepisu) do przerwania biegu przedawnienia.
Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że skoro żaden przepis prawa nie zakazuje wielokrotnego korzystania z instytucji zawezwania do próby ugodowej, to co do zasady każdy taki wniosek może skutkować przerwaniem biegu przedawnienia. Jednakże w praktyce często zdarzają się sytuacje, w których wierzyciele składają wniosek wyłącznie w jednym celu przerwania biegu przedawnienia, bez realnej intencji zawarcia ugody. W takich przypadkach instytucja ta bywa wykorzystywana instrumentalnie – jako sposób na sztuczne przedłużanie okresu ważności roszczenia, co w efekcie pozwalało wierzycielom na utrzymywanie wierzytelności znacznie dłużej, niż przewiduje to kodeksowy termin przedawnienia.
W opinii Sądu Najwyższego takie działanie jest nieprawidłowe, ponieważ przepisy nie powinny być stosowane w sposób czysto formalny, bez rzeczywistego zamiaru dochodzenia roszczenia. O ile bowiem faktyczne dochodzenie należności podlega ochronie prawnej, o tyle jej pozorowanie nie zasługuje na taką ochronę.
Wobec powyższego, Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w dniu 15 maja 2025 r. podjął Uchwałę (sygn. akt III CZP 22/24) o następującej treści: „W stanie prawnym obowiązującym do 30 czerwca 2022 r. wniosek o zawezwanie do próby ugodowej przerywał bieg przedawnienia roszczenia, chyba że z okoliczności dokonania tej czynności wynika, iż nie została przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.).”.
