Warto w tym miejscu nadmienić, iż zgodnie z art 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998
roku o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i
rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9 tej ustawy, osoby fizyczne, które na obszarze
Rzeczypospolitej Polskiej są: osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi
współpracującymi. Mając na względzie powyższy przepis należy nadmienić, iż zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 wymienianej ustawy za osobę, która prowadzi pozarolniczą działalność uważa się
wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki
jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

Wspólnik w jednoosobowej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością powinien opłacać składki na
zasadach wskazanych w przepisach powyżej. W przypadku wieloosobowej spółki z ograniczoną
odpowiedzialnością każdy ze wspólników podlegałby ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia
pracowniczego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stoi na stanowisku, iż w przypadku, w którym
występuje duża dysproporcja posiadanych udziałów w spółce między wspólnikami mamy do
czynienia z pozorną zmianą statusu spółki z jednoosobowej na wieloosobową. Konsekwencją,
której jest opłacanie przez wspólnika większościowego składek, jako pracownik spółki, nie zaś
zgodnie z zasadami, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność. Pogląd stosowany przez
Zakład Ubezpieczeń Społecznych potwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 grudnia 2020 r.,
sygn. akt I UK 225/19.

Nad pojęciem ,,wspólnika iluzorycznego” powstało wiele znaków zapytania, co doprowadziło do
wystosowania przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców wniosku o objaśnienie prawne
do Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej. W treści wniosku podkreślono brak występowania
takiego pojęcia w porządku prawnym oraz zadano pytanie czy stosowanie tego pojęcia przez
Zakłada Ubezpieczeń Społecznych jest prawidłowe. Wielu ekspertów podkreśla, iż zgodnie z art
153 Kodeksu Spółek Handlowych to umowa spółki reguluje ile udziałów może mieć wspólnik. Z
tego przepisu bezpośrednio wynika, iż od wspólników zależy ile udziałów w Spółce będą posiadać.
W sytuacji kiedy z wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że Spółka jest wieloosobowa,
nie można stawiać przepisów ubezpieczeniowych nad Kodeksem Spółek Handlowych i
przyjmować, że spółka ma tylko jednego wspólnika. W tym miejscu należy zinterpretować tę
sytuację z punktu widzenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który stosując termin wspólnika
iluzorycznego przeciwdziała obchodzeniu przepisów ubezpieczeniowych. Zdania na ten temat są
podzielone i być może sporządzone objaśnienie prawne przez Ministerstwo Rodziny i Polityki
Społecznej pomoże lepiej zinterpretować omawiany termin.